Noj Giter-Granatsztajn
Biografia
Noj Giter-Granatsztajn urodził się w 1886 roku w Bełchatowie, w biednej rodzinie krawieckiej. Jego ojciec prawdopodobnie zmarł, gdy był dzieckiem, a on sam już w wieku 14 lat pracował w warsztacie krawieckim, gdzie panowały ciężkie warunki. W 1901 roku wyjechał do Łodzi, gdzie zetknął się z ruchem robotniczym i wstąpił do Bundu, przyjmując pseudonim Noj Sznajder (Noj Krawiec). Jako aktywny działacz został wysłany do Warszawy, gdzie działał pod pseudonimem Noj Lodzer, ale wkrótce został aresztowany i osadzony w Cytadeli Warszawskiej.
Po zwolnieniu i kolejnym aresztowaniu, został przesiedlony na wieś, ale zdołał wrócić do Łodzi i działać w podziemiu. Brał udział w walkach podczas powstania łódzkiego, a po jego stłumieniu uciekł do Paryża, gdzie poznał ideologię anarchistyczną. Po powrocie do Królestwa Polskiego włączył się w działalność Łódzkiej Grupy Anarchistów-Komunistów „Internacjonał”. W 1906 roku został aresztowany i skazany na 10 lat katorgi za przynależność do grupy anarchistycznej.
Karę odbywał w więzieniach na Syberii, m.in. w Tobolsku, Akatuju i Ałgaczach. Po rewolucji październikowej był aktywnym działaczem anarchistycznym i brał udział w wojnie domowej. W późniejszych latach mieszkał w Moskwie, gdzie był członkiem Stowarzyszenia Byłych Katorżników Politycznych i Zesłańców. Publikował wspomnienia na łamach czasopisma „Katorga i zesłanie”. W 1935 roku stowarzyszenie zostało zlikwidowane, a w 1938 roku, podczas wielkiej czystki, Granatsztajn został aresztowany i rozstrzelany na poligonie Butowo.